 |
ŁOWIECTWO W HISTORII I KULTURZE ZIEMI KRAKOWSKIEJ
- Krzysztof Szpetkowski
.....Łowiectwo od najdawniejszych dziejów ludzkości związane było z życiem człowieka.
.....W pradziejach, obok zbieractwa stanowiło ono podstawę bytu pierwotnych ludów. Gospodarka łowiecko-zbieracka przetrwała do epoki neolitu, kiedy to nastąpił rozwoju osadnictwa, rolnictwa, oraz hodowli i pasterstwa. Ślady obecności łowców (neandertalskich) na Ziemi Krakowskiej należą do najstarszych w Polsce i sięgają ok. 150 tys. lat p.n.e. (Piekary, jaskinie ojcowskie). Do czasów piastowskich na ziemiach polskich trwał okres tzw. łowów „swobodnych” – nieograniczonych prawem.
....Wraz z tworzeniem się państwa polskiego ukształtował się (X-XII w.) monopol łowiecki panującego („łowieckie regale”), dający władcy wyłączne prawo polowania. Prawo polowania nadawane było wybranym (rycerstwo, duchowieństwo) w formie przywilejów.
....Łowiectwo stanowiło rozrywkę, uprawianą z zamiłowaniem przez niemal wszystkich władców, a dwór królewski pełnił rolę głównego ośrodka łowiectwa w kraju. Wraz z nadaniem rycerstwu prawa polowania na posiadanych ziemiach w XIV w. (przywilej Koszycki z 1374 r.) nastąpił upadek łowieckiego monopolu panującego i rozwój łowiectwa szlacheckiego, zwłaszcza sokolnictwa.
.....Do najważniejszych historycznych, łowieckich aktów prawnych należała ustawa z 1420 r. ogłoszona w Krakowie przez Władysława Jagiełło, która wyznaczała czas ochronny dla zwierzyny, zezwalając na łowy w okresie od zebrania wszystkich zbóż aż do św. Wojciecha tj. do dnia 23 kwietnia.
.....Przez stulecia, zwłaszcza w czasach Jagiellonów okolice Krakowa wraz z Puszczą Niepołomicką były ulubionym miejscem królewskich łowów. Zamek królewski w Niepołomicach z czasów Kazimierza Wielkiego pełnił rolę myśliwskiej rezydencji. Czasy świetności królewskich polowań na ziemi krakowskiej trwały do rządów saskich i przeniesienia stolicy (1596 r.).
.....Na Ziemi Krakowskiej, z licznymi dworkami i majątkami ziemskimi, kwitło łowiectwo uprawiane przez ziemiaństwo i szlachtę.
.....W czasie rozbiorów Polski (1795 r.) przeważająca część Ziemi Krakowskiej znalazła się w zaborze austriackim, niewielką cześć objął zabór rosyjski. W zaborze austriackim, działało m.in. Galicyjskie Towarzystwo Łowieckie we Lwowie (od 1876 r.), sprawujące nadzór nad łowiskami w Małopolsce (od 1920 r. pod nazwą Małopolskie Towarzystwo Łowieckie we Lwowie).
......W 1923 r. powstał w Warszawie Naczelny Związek Polskiego Łowiectwa przemianowany w Centralny Związek Polskich Stowarzyszeń Łowieckich, a następnie w Polski Związek Łowiecki (1936 r.). Od samego początku Małopolskie Towarzystwo Łowieckie stanowiło jeden z oddziałów organizacji centralnej.
.....W roku 1925 w Krakowie powstało Towarzystwo Łowieckie Województwa Krakowskiego, (od 1926 r. Towarzystwo Łowieckie Zachodniej Małopolski), funkcjonujące jako oddział Małopolskiego Towarzystwa Łowieckiego we Lwowie. Początkowo na terenie ówczesnego województwa działało 11 towarzystw i organizacji łowieckich.
.....W 1936 roku w skład PZŁ weszły istniejące organizacje łowieckie. W tym samym roku utworzony został oddział PZŁ w Krakowie.
.....II wojna światowa (1939 r.) przerwała działalność organizacyjną.Po wojnie w 1945 r. reaktywowano PZŁ i wznowiono funkcjonowanie organów wojewódzkich. Już w 1945 r. reaktywowano oddział krakowski PZŁ, zakładano nowe koła i dzierżawiono tereny łowieckie. Krakowska organizacja PZŁ działała pod przewodnictwem dr Adama Lardemera, który był znanym, przedwojennym działaczem łowieckim, a następnie (od 1946 r.) prezesem Zarządu i prezesem Rady Łowieckiej w Krakowie.
.....Do 1975 r. na terenie ówczesnego województwa krakowskiego działało ogółem 193 koła łowieckie. Po reformie administracyjnej w 1976 r. w skład nowego województwa weszło 60 kół łowieckich.
.....Obecnie na terenie b. województwa krakowskiego gospodarują 51 koła w 56 obwodach łowieckich (na 60 kół zarejestrowanych przy Zarządzie Okręgowym w Krakowie). Niezależnie na terenie Puszczy Niepołomickiej (obwód wyłączony z wydzierżawienia) został utworzony Ośrodek Hodowli Zwierzyny – Niepołomice, który pozostaje w zarządzaniu Nadleśnictwa Niepołomice.
.....Krakowska organizacja łowiecka PZŁ zrzesza obecnie ok. 1800 myśliwych (1999 r.). Przy Wojewódzkiej Radzie Łowieckiej działa 10 komisji problemowych. WRŁ posiada swój sztandar oraz odznaczenie – Medal Za Zasługi Dla Łowiectwa Krakowskiego ustanowione w 1984 r.
.....Do głównych gatunków zwierzyny występujących na terenie ziemi krakowskiej należą: zając, lis, bażant, kaczka i kuropatwa, oraz sarna, dzik i nielicznie jeleń.
.....Ziemia Krakowska wniosła trwały i znamienity wkład w historię i kulturę polskiego łowiectwa.
=======================================================
Zainteresowanych odsyłam do publikacji:
HISTORIA ŁOWIECTWA NA ZIEMII KRAKOWSKIEJ
która ukazała się nakładem Wydawnictwa "Łowiec Polski" (2002)
Dystrybucja: Polski Związek Łowiecki Zarząd Okręgowey w Krakowie ul. Kremerowska 8/2 31-130 Kraków
zamówienia telefonicznie: 012 6334464
Pełniejsze informacje uzyskasz pod adresem www.pzl.krakow.pl
Są tam informacje m.in. o: historii łowiectwa, kulturze łowieckiej, etyce łowieckiej i sokolnictwie.
Opracował: Krzysztof Szpetkowski
odwiedź stronę www.pzl.krakow.pl
zapraszam rowniez na strone www.lowiectwo.art.pl
|
|
